twitterfacebook

İman ettim demek yeterli mi?

Abdullah Öz
Bütün bir hayatı inşa etsin diye indirilen kerim hitap (56:77) Allah’ın iman edenleri seçip ayırması ve onları cennetlere varis kılması için emanet edilmişti insana. O bir emanetti; insana rehberlik etsin diye verilen, sözün en güzelini içeren (39:23), ağır bir emanet. Hitabın sahibi kimin seçilip ayrılacağını ve üstün tutulacağını şu ifadeyle sık sık tekrar etti Kur’an’da: “Ya eyyuhellezine amenu ve amilus salihat” Yani “Ey iman edenler ve salih amel işleyenler!” Tabiki de bu ifade “(yürekten) iman eden ve bu imanla uyumlu iyilikler işleyen kimseler!”  vurgusu taşıyordu kelamullah’ın onlarca ayetinde.(1) İşte bir örneği:
وَبَشِّرِالَّذِينآمَنُواْوَعَمِلُواْالصَّالِحَاتِأَنَّلَهُمْجَنَّاتٍتَجْرِيمِنتَحْتِهَاالأَنْهَارُ   İman eden ve bu imanla uyumlu iyilikler işleyen kimseleri zemininden ırmaklar çağlayan cennetlerle müjdele!... (bakara 25)
Peki Allah niçin iki ayrı kavramı (iman eden ve salih amel işleyen) defaatle bir bütün olarak aynı cümlede tekrar ediyor? Cevap gayet net:  أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ  “İnsanlar yalnızca “İman ettik” demekle, sınanıp denenmeden bırakılacaklarını mı sanıyorlar?” (ankebut 2) Buradan şu sonucu ortaya koyabiliriz: Her iddiaya ispat gerekir; iman müslüman olma iddiasıdır, salih amel ise iman iddiasının ispatıdır.
Allah’ın kainatı yönettiği sistemin adı ‘islam’dır. Ve bu kainatta var edilenlerin tasavvufi tanımla ‘eşref-i mahlukat’ı, Kur’an’i tanımla ‘ahseni takvim’i olan Hz İnsan’da bu yönetime tabidir. Bu kainat mülkünün maliki olan Allah bunu hitabında şöyle ifade ediyor:  الْيَوْمَأَكْمَلْتُلَكُمْدِينَكُمْوَأَتْمَمْتُعَلَيْكُمْنِعْمَتِيوَرَضِيتُلَكُمُالإِسْلاَمَدِينًا    “...Bugün dininizi sizin için kemale erdirdim ve size olan nimetimi tamamladım; ve (Allah’a) teslimiyeti [İslam] sizin için hayat tarzı olarak benimsedim...” (maide 3)
Allah’ın insanlar için seçip beğendiği hak dini (İslam) şu iki başlık altında inceleyebiliriz:
1- USÛL: Bu, mü’mine yap ve yapma diye emredilen her şeyin temelinde bulunan inançlar manzumesi yani akidedir.
2- FÜRÛ: Bu, akide temeli üzerinde yükselen, Allah’ın insanın sonsuz mutluluğu için koyduğu kurallar bütünüdür.
Birincisi iman, ikincisi İslam’dır. Yani birincisi inanç, ikincisi eylem(amel)dir.(2)
Bir başka ifadeyle birincisi iddia, ikincisi ispattır. Bu iman-amel ilişkisinin bir tanımı da şu olsa gerek: “Akide hayat binasının plan ve projesi, amel ise bu binaya uygun bir biçimde inşasıdır. İmanı tanımlayıcı addedip müslüman ismini kimlik olarak benimsemek muazzam bir iddiada bulunmaktır. İddialar ispat ister. İman iddiası da ispata muhtaçtır elbet. Bu iddiayı ispatlamanın tek yolu vardır: amel.” (3)
Yine iman ve (salih) amel ilişkisine imanın dört boyutu (marifet, tasdik, ikrar ve amel) ile daha net bir açıklama getirebiliriz: Marifet akılda, Tasdik kalpte, İkrar lisanda, Amel bedende ortaya çıkar. Yani marifet: bilgi, tasdik: duygu, ikrar: söz ve amel: eylemdir. Kısaca tanımlamak gerekirse: Marifet; akıldaki Allah/tevhid bilgisidir. Bu bilgi eğer malumat/data şeklinde kalırsa imana dönüşecek bir ilim olamaz. Tasdik; marifet bilgisinin ilme dönüşüp akıldan kalbe yol alması ve kalbte bu bilginin onaylanmasıdır. Yani tevhid inancına kalbin mutmain olması. Fakat iman için tasdik yani kalbin onaylaması da yetmez. Akılda bilgi olup kalbe duygu halinde gelen mefhumun üçüncü durağı ikrar basamağıdır. İkrar; önceki basamaklarda bilgi ve duygu halinde ilerleyen iman tohumunun lisan da söz olmasıdır, tek kelimeyle “la ilahe illallah” olmasıdır o. Ve son merhale; amel’dir. Amel; akılda, kalpte ve lisanda onaylanan iman tohumunun yeşermesi bir başka ifadeyle meyve vermesidir. Bir başka tanımla amel; “imanın, zihinde hapsolan mücerret bir düşünce , kalpte mahkûm olan zavallı bir akide, dilde söylenen kuru bir iddia olmaktan çıkarak göze fer, bileğe güç, dize derman olarak yürümesidir.” (4)
Tekraren  “Ya eyyuhellezine amenu ve amilus salihat” ibaresine dönersek; ‘ya eyyuhellezine amenu’ bir iddia ifadesi iken, ‘ve amilus salihat’ bu iddianın kanıtı hasebindedir. “Ey iman edenler! (iman ettiğini söyleyenler)” ispat isteyen/bekleyen bir hitaptır . Çünkü “iman ettim!” demek büyük bir iddiadır. Bu iddianın ispatı ise Allah’ın kabul edeceği, imanla uyumlu salih ameldir. Ayrıca burada şu nüansıda belirtmek gerekiyor: “ya eyyuhellezine amenu” ibaresi Allah’ın tanımı değil insanın kendisini tanımlaması ve Rabbin bu tanıma itimat ederek seslenişidir. Eğer Allah bir tanım yapacaksa bunu genellikle “ya eyyühel mü’minun” şeklinde ifade eder. Yani birinci hitap (ya eyyuhellezine amenu) “Ey iman iddiasında bulunanlar!” vurgusu taşır ve muhatabın kendisini tanımlamasıdır. İkinci hitap (ya eyyühel mü’minun) ise “Ey Allah’ın (kayıtsız şartsız) iman eden kulları!” vurgusu taşır ve Allah’ın kulunu tanımlamasıdır.
Son söz olarak: “Salih amel”, vahyin nüzul sürecinde farklı vurgular kazanarak zenginleşen merkezi bir kavramdır. Bireysel ve fıtri olandan toplumsal ve eğitsel olana doğru bir seyir takip eder. Başlarda “sorumlu davranış”, ortalarda “Allah’ın razı olduğu eylemler”, Medine’de ise “ıslah edici iyilikler” vurgusu kazanır. Salih amel şu beş özelliği bünyesinde taşımalıdır: 1) İfsad’ın karşılığı olarak bir kötülüğü düzeltmelidir. 2) Fasık’ın karşıtı olarak doğru ve dürüst olmalıdır. 3) Seyyie’nin karşıtı olarak özünde iyilik taşımalı. 4) Nefrete değil barışa ve sevgiye yönelik olmalıdır. 5) Fâsit’in karşılığı olarak yararlı olmalıdır. Salih amel Kur’an’da iman ile birlikte geldiği tüm yerlerde “imanla uyum içindeki bir eylem ahlâkına ve hayata” delalet eder.(5)
Sözün özü: iman dörtlü bir şuur sürecinin, yani marifet, tasdik, ikrar ve amelin toplamıdır. Bir çok ayette tekrar edilen “ya eyyuhellezine amenu ve amilus salihat” hitabı ise zımnen şunu haykırmaktadır: “ey iman iddiasında bulunan kişi! Her iddia ispat ister, iman ettim demek müslümanlık iddiasıdır, hem de çok büyük bir iddia. Eğer imanında ciddi isen bu iddianı ispatla, salih amel işle. Yani “yürekten iman et ve bu imanla uyumlu iyilikler işle!”
 
Ariamo Sanchez.
Kaynak:
1 2:25, 2:82, 4:124, 5:9, 5:93, 7:42, 13:29, 14:23, 19:96 vb ayetler.
2 M. İslâmoğlu; İman bilinci sf 9.
3 Age: sf,108
4 Age: sf,99
5 M. İslâmoğlu; “Hayat Kitabı Kur’an” sf;12, not 1

yayın : 3 Nisan 12:13

abdullah öz iman

* Her yazarın yazısı ancak kendini bağlar. Yazıyla ilgili hukuki sorumluluk yazara aittir. Sitede yayınlanan hiçbir yazı sitenin “genel görüşü”nü yansıtmaz ve ony5irmi5 hukuki olarak sorumlu tutulamaz.

Yorumlarınız
Adınız

O kadar zor birşey ki.. Bugün dünyaya ait bir miktar meta'yı Allah rızası yolunda sarfedemeyen kulların,canlarının bir parçasını hiç tereddütsüz Rablerine adamaları için ne denli derin bir imana ihtiyaçları var!Daha kaç fırın ekmek yemek gerekecek bakalım.. Üstelik Hanne gibi uzun bir arayıştan sonra böylesi bir adayış.. Zor olsa gerek ama imkansız olmaz herhalde..

Pazartesi, 9 Nisan

Sevindim, güzel bir tevafuk olmuş. İslamoğlunun kitapları için kendisinin belirlediği bir okuma sırası var ve bu sıranın ilk başında Adayış risalesi var. (Bu okuma sırasına kendi resmi internet sitesinden ulaşabilirsiniz) İnsanın zaten kitabı okuyunca Hanne olup bir meryem doğurup onu adayası geliyor:) Fakat biliyorum ki adanmak için ne kadın olmaya ne de doğurmaya gerek var. Selametle...

Pazartesi, 9 Nisan

şuan onu bitirdim de gerçekten nadide bir kitap olmuş. tamamen tevafuk ki meryem suresinin tefsirini okumuşdum sonra o kitap denk geldi okuyayım dedim hz meryem den bahsediliyormuş hz Hanne den söz ediyormuş tefsirin üstüne denk gelince ayrı bir lezzeti oldu :) size de sadece merakımdan sordum ki tahmin ettiğim cevabı aldım

Pazartesi, 9 Nisan

Ariamo Sanchez'i "müstear isim" olarak kullanıyorum. Benim için özel bir yeri var. İkinci olarak "Adayış Risalesini okudunuz mu?" sorusu herhalde bana soruluyor. Evet okudum, İslamoğlunun yaklaşık otuz sene önce Mısırdaki konferanslarının kitap olarak toplanmasıyla oluşmuş bir eseri. Gerçekten müthiş bir kitap. Peki ama niye sordunuz onu anlamadım?

Pazar, 8 Nisan

Abi bu yazında bilgi dolu maşalah ama sadece bi seyi anlamadım "Ariamo Sanchez" kim? sen niye bunu son zamanlrda yazılarnn sonuna ekliyon? Neden?

Pazar, 8 Nisan

Adayış Risalesini okudunuz mu? İslamoğlu'nun.

Pazar, 8 Nisan

Biz Konya'lı olunca tasavvuf geleneğine sıkı sıkıya bağlıyız, o yüzden nefsimi ve bana ait olan şeyleri kötülüyorum:) Her ne kadar bir akılcı olan İslamoğlu ve ailesini(?) takip etsemde:) Bu arada yeni birşeyleri öğrenmenize bir katkım olduysa ne mutlu bize. Yorumlarınız için teşekkürler. Bu arada bir insanı araştırırken referans kaynağınız kişinin düşmanları değilde kendisi olsun. Küçük bir tavsiye:)

Çarşamba, 4 Nisan

Sanırım o kadar belli ki ben farkettim.İslamoğlu ailesinin takipçisisinz maşaallah! Yani bilmiyorum bu sene özellikle şu son hafta İslamoğlu hakkında öyle çelişkili şeyler duyuyorum ve okuyorum ki boş bir vakit bulabilirsem bu yazar hakkında da incelemelerde bulunacağım inş. Ayrıca "Ya eyyuhellezine amenu" ile "Ya eyyuhel muminun" arasındaki farkı bugün inceledim ve mutlu oldum :) çünkü bilmiyordum yeni birşey öğrenmek huzur verici üstelik sizce uzun ve sıkıcı(!) olan bu yazıdan böyle bir ilmi öğrendim haklıymışsınız inceledim ve sonunda sizin yazdığınız ayrıma çıktım yine. Bi teşekkür etmek lazım sanırım.Teşekkürler :) Ha bu arada unutmayın ki: Siz kendi yazınıza hakaret ederseniz ağyar hayli hayli eder,önce siz emeğinizin değerine hürmet etmelisiniz. Hayırlı günler :)

Çarşamba, 4 Nisan

Teşekkür ettim, derin sularda yalnız gezmediğim için şanslıyım herhalde:) Bu uzun ve sıkıcı yazılarımı okuyup bir de yorumluyorsunuz, sağolun. İkinci olarak İslamoğlunu takip ettiğim bu kadar belli mi? bilmiyordum:) İslamoğlu yorumları ve düşünce tarzıyla gerçekten farklı. Geleneğe bağlı fakat gelenekçi değil, yeniliğe açık fakat yenilikçi değil. Ayrıca ayetlere de ilginç ve güzel bir bakışı var.(mesela alak suresi 2. ayetteki "alak" kelimesini embriyo/kan pıhtısı olarak değilde, ilgi ve alakâ yani sevgi olarak yorumluyor) Takip etmenizi tavsiye ederim. Ayrıca "ya eyyuhellezine amenu" ile "ya eyyuhe'l-muminun" arasındaki ayrımda İslamoğluna ait. Selam ve dua ile...

Salı, 3 Nisan

Oov Derin sularda yüzüyorsunuz arkadaşım. Öncelikle tebrik ederim zor konuları detaylı işliyorsunuz âmenna ama inanın şu yazıda öyle çok "Hadi ya" deyip "burada bi durulmalı" dediğim yer oldu ki, sanırım hepsini bu yorum syfsında size soramam kendim incelerim.İlk olarak İslamoğlu'nun sıkı takipçisisinz mealiniz ve tüm kaynak gösterdiklerinz ondan. Şaşıyorum doğrusu İslamoğlu gibi akılcı bir kimse nasıl o derece tasavvufi çevirebiliyor din kelimesini.Neyse bunu geçeyim fehim farkıdır zararı yok.İmanın aşamalarında tasdik ve ikrarın yerleri değişmeli bence ve asıl "yok artık" dediğim nokta "ya eyyuhellezine amenu" ile "ya eyyuhe'l-muminun" tanımlamalarındaki fark! İkisi de aynı kökten, ilk bakışta fark yok gibi ama siyak ve sıbak ını incelemek gerek.Baktım kaynak da yazmamışsnz halbuki önemli bir iddia! Ama benm ilgimi çekti kaynaklara bi bakayım ne çıkacak.Neyse verimli bir yazı olmuş gibi ilminize bereket :)

Salı, 3 Nisan
ÖZEL DOSYALAR
ÇOK OKUNANLAR
  • Hoca bize dua ediyor

    Hoca bize dua ediyor

    Darbecilikle suçlanan polisler hakkındaki dosya için ifade veren gizli tanık Fatih 25 Aralık'ı anlattı: Hocaefendi bu soruşturmayı yürütenlere dua ediyor' şeklinde konuşuyorlardı. Amaç hükümeti düşürmekti.

  • İşte Köşk'ün A takımı!

    İşte Köşk'ün A takımı!

    Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Başbakanlık dönemindeki ekibini Çankaya Köşkü'ne taşıyor. Erdoğan ile uzun süre çalışan ekibin Köşk'teki görevleri belli oldu. First Lady Emine Erdoğan ise Köşk'te artık yeni bir ekiple çalışacak.

  • İşte yeni kimlik kartının tarihi!

    İşte yeni kimlik kartının tarihi!

    Yerli teknoloji ile üretilecek elektronik kimlik uygulamasının 2015 yılı sonunda tamamlanarak vatandaşlara dağıtılacağı bildirildi.

  • Süper Lig'de 2014 transferleri

    Süper Lig'de 2014 transferleri

    Süper Lig'de 2014'ün ilk transfer sezonu bitti. İşte takımların transfer ettiği futbolcular...

  • Bu otomobiller 30 bin TL'den ucuz

    Bu otomobiller 30 bin TL'den ucuz

    Türkiyede satılan en ucuz sıfır araçlar hangileri? Türkiye’de satılan en ucuz sıfır arabalar...

  • Marmara'ya hortum ve fırtına uyarısı

    Marmara'ya hortum ve fırtına uyarısı

    Meteoroloji Mühendisi Hüseyin Öztel, yarın 18.00'den sonra fırtına ve hortum oluşabileceğini Marmara'da deniz seferlerinde aksaklıkların yaşanabileceğini bildirdi.

  • Myanmar, Arakanlıların dönüşünü kabul etti

    Myanmar, Arakanlıların dönüşünü kabul etti

    Myanmar Yönetimi, Bangladeş’teki 2 bin 400 Arakanlı Müslüman mültecinin evlerine dönmesini kabul etti

  • Hepimizin muhatabı cumhurbaşkanıdır

    Hepimizin muhatabı cumhurbaşkanıdır

    Başbakan Davutoğlu, CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu'nun açıklamalarına ilişkin, "Doğru bir yaklaşım değil. Hepimizin devlet temsili anlamında muhatabı cumhurbaşkanıdır" dedi.

  • MEB açıköğretim kayıtları nasıl yapılacak?

    MEB açıköğretim kayıtları nasıl yapılacak?

    Açık öğretim okullarının 2014-2015 eğitim öğretim yılı 1. dönem kayıtları alınmaya başladı. Kayıt işlemler ve nakiller nasıl yapılacak? MEB Açıköğretim ortaokul ve lise kayıtları ne zaman sona eriyor? İşte detaylar

/Scripts/lib/jquery-2.0.0.min.js